Hoe werkt het principe van koolstofvastlegging in vegetatie?

Planten nemen via fotosynthese CO2 op uit de lucht en zetten die met energie uit zonlicht om in suikers (= Bruto Primaire Productie). Een deel van deze suikers wordt gebruikt voor de onderhoudsademhaling, en een deel voor groei van de plantorganen (de laatste = Netto Primaire Productie). Door val en vertering van strooisel, resteert slechts een klein deel van de suikers als werkelijk netto toename van de plant (Netto Ecosysteem Productie). Bij bomen kan dit proces van netto groei zich over langere tijd (decennia tot eeuwen) voltrekken waardoor een grote hoeveelheid biomassa en dus koolstof' wordt opgebouwd. Uiteindelijk neemt de bosbiomassa niet meer toe doordat bijgroei en afbraak door sterfte in evenwicht komen. Behalve in de bomen zelf hoopt zich door strooiselval en humusvorming koolstof op in het organisch materiaal in de bodem. Dit laatste proces strekt zich vaak uit over meerdere omlopen.

Koolstofvastlegging in vegetatie heeft toch geen zin omdat na verloop van tijd de koolstof weer vrij komt?

Na verloop van tijd neemt de netto biomassa in oud bos niet meer toe. In een onbeheerd bos zullen bomen sterven en komt de koolstof weer vrij. In een beheerd bos wordt hout geoogst en gebruikt voor producten. Deze producten worden na verloop van tijd afgedankt en breken af. Het is dus inderdaad zo dat alle vastgelegde koolstof na verloop van tijd weer vrijkomt. Echter, bij bosaanleg op landbouwgrond wordt wel één keer een sprong gemaakt van een situatie met weinig koolstof naar één met veel koolstof. In bosbeheer met regelmatige rotaties wordt voortdurend andere koolstof vastgelegd, maar er is wel sprake van een hoeveelheid koolstof die continu aan de atmosfeer is onttrokken.

Zijn er verschillen in CO2-vastlegging tussen boomsoorten?

Jazeker, onderstaande tabel toont de jaarlijkse CO2-vastlegging voor enkele veelvoorkomende boomsoorten in Nederland. De cijfers zijn gebaseerd op de Opbrengsttabellen Nederland 2018, waarbij voor deze analyse gerekend werd vanaf de aanplant tot aan een leeftijd van 50 jaar. De aanplant is 5000 bomen per hectare. 

Hoeveel bomen moet ik planten om mijn auto te compenseren?

Stel u rijdt 40 jaar lang elk jaar 16000 km en u wilt de kooldioxide uitstoot die daardoor ontstaat compenseren door bosaanleg. Bij een verbruik van 1:11, gebruikt u in uw leven 58200 liter benzine. Bij een uitstoot van 0.86 kg C/liter benzine, moet u dan 50 ton C compenseren, of 1.25 ton C per jaar. Als we voor Nederland uitgaan van een vastleggingssnelheid van 1.4 ton C/ha.jaar, zou u 0.9 hectare bos aan moeten leggen.

Is het verbranden van biomassa voor bio-energie duurzaam?

Levende bomen nemen CO2 op, wat ze voor het grootste gedeelte weer vrijgeven als ze sterven en vergaan. In een natuurlijk bos is dit een gesloten cyclus. In een beheerd bos grijp je in in deze cyclus waarbij je probeert hoge kwaliteit houtproducten te produceren. Daarbij komen ook altijd grote volumes lage kwaliteit vrij. Als men dit laatste hout opstookt komt CO2 vrij, maar dat was in de natuur ook gebeurd. Echter wordt bij de verbranding van biomassa voor bio-energie emissie van fossiel CO2 vermeden. Door verbranding van kolen wordt een netto hoeveelheid CO2 aan de atmosfeer toegevoegd, bij biomassa is dat niet het geval. De biomassa moet wel afkomstig zijn uit reststromen of lage kwaliteiten rondhout. Verder moet het hout afkomstig zijn uit duurzaam beheerde bossen en moet het niet leiden tot een sterk verhoogde houtoogst. Dit wordt gewaarborgd door certificering. De nutriëntenbalans in de bodem en de biodiversiteit zijn ook van groot belang. Daarnaast moet de verbranding van biomassa plaatsvinden in een centrale (en niet bijvoorbeeld in een open haard) om efficiënte warmteproductie te garanderen en emissie van fijnstof te beperken.